King Kong là con khỉ đột khổng lồ ra mắt trong bộ phim cùng tên năm 1933 của hãng RKO, do Merian C. Cooper và Ernest B. Schoedsack thực hiện. Phim nổi tiếng với kỹ xảo hoạt hình tĩnh vật (stop-motion) của Willis O'Brien và cảnh Kong trèo lên toà nhà Empire State. Từ đó tới nay Kong đã trở lại trong nhiều phiên bản, từ bản làm lại năm 1976, bản của Peter Jackson năm 2005 tới loạt phim gặp Godzilla gần đây.
Năm 1933: bộ phim làm thay đổi kỹ xảo điện ảnh
Merian C. Cooper vốn là nhà làm phim tài liệu, từng quay phim ở những vùng xa xôi của châu Á và châu Phi. Ông mơ về một câu chuyện có con khỉ đột khổng lồ trên một hòn đảo hoang, gặp gỡ thế giới hiện đại. Cùng cộng sự Ernest B. Schoedsack, ông thuyết phục hãng RKO đầu tư vào dự án đầy rủi ro này giữa thời kỳ kinh tế khó khăn của nước Mỹ.
Câu chuyện quen thuộc: một đoàn làm phim tới đảo Đầu Lâu, nữ diễn viên Ann Darrow (do Fay Wray đóng) bị dân đảo dâng cho Kong. Con khỉ đột khổng lồ bảo vệ cô khỏi khủng long và quái vật trên đảo, rồi bị bắt mang về New York trưng bày. Kong phá xiềng, tìm Ann, và kết thúc trên đỉnh toà nhà cao nhất thành phố.
Willis O'Brien và những mô hình cao chưa tới nửa mét
Kong trên màn ảnh to lớn, nhưng Kong thật trong trường quay chỉ là những mô hình cao khoảng 45 cm, có khung kim loại khớp nối bên trong, bọc cao su và lông thỏ. Nhà kỹ xảo Willis O'Brien, người từng làm phim The Lost World (1925) với khủng long mô hình, xoay chỉnh mô hình từng chút một, chụp từng khung hình. Hai mươi bốn khung hình mới được một giây phim.
Nếu nhìn kỹ bản phim gốc, có thể thấy lông Kong lay động như có gió thổi. Đó là dấu tay của người làm phim mỗi lần chạm vào mô hình. Ngoài ra, đoàn làm phim dựng một cái đầu và một bàn tay Kong cỡ lớn cho các cảnh cận. Nhạc phim của Max Steiner là một trong những bản nhạc phim đầu tiên được viết riêng cho phim có tiếng ở Hollywood, góp phần lớn vào sức mạnh cảm xúc.
Năm 1991, King Kong (1933) được đưa vào Danh mục Phim quốc gia của Mỹ (National Film Registry), danh sách những bộ phim có giá trị văn hoá, lịch sử cần được bảo tồn.
Các phiên bản King Kong qua thời gian
| Năm | Phim | Điểm đáng nhớ |
|---|---|---|
| 1933 | King Kong | Stop-motion của Willis O'Brien, cảnh tòa nhà Empire State |
| 1933 | Son of Kong | Phần tiếp làm vội, ra cùng năm |
| 1962 | King Kong vs. Godzilla | Hãng Toho của Nhật cho Kong gặp Godzilla bằng kỹ thuật người mặc đồ quái thú |
| 1976 | King Kong | Bản làm lại, chuyển cảnh kết sang toà tháp đôi Trung tâm Thương mại Thế giới |
| 2005 | King Kong của Peter Jackson | Kong làm bằng máy tính, diễn xuất ghi hình chuyển động của Andy Serkis; ba giải Oscar |
| 2017 | Kong: Skull Island | Kong được phóng to hơn nhiều, trở thành "vua" của đảo |
| 2021, 2024 | Các phim Kong gặp Godzilla của Hollywood | Kong và Godzilla từ đối thủ thành đồng minh |
Kích thước Kong thay đổi theo từng phim, thậm chí ngay trong phim 1933 cũng không thống nhất giữa các cảnh, vì đạo diễn chỉnh cỡ Kong cho từng khung hình sao cho ấn tượng nhất. Ở các phim gần đây, Kong cao như một toà nhà nhiều tầng.
Peter Jackson và lời tri ân phim gốc
Đạo diễn người New Zealand Peter Jackson kể rằng xem King Kong (1933) khi còn nhỏ là lý do ông muốn làm phim. Bản 2005 của ông giữ bối cảnh thập niên 1930, nhiều cảnh nhại lại phim gốc. Kong được tạo bằng máy tính, nhưng mọi biểu cảm dựa trên diễn xuất của Andy Serkis, người đã nghiên cứu khỉ đột thật ở châu Phi. Phim đoạt ba giải Oscar: hiệu ứng hình ảnh, hoà âm và biên tập âm thanh.
Kong là quái vật hay nạn nhân
Điều khiến King Kong sống lâu hơn nhiều phim quái vật cùng thời là Kong không chỉ đáng sợ. Nó có cảm xúc: tò mò, ghen tuông, che chở, và cuối cùng là cô đơn giữa thành phố xa lạ. Câu nói cuối của phim gốc, "chính sắc đẹp đã giết con thú", gói lại câu chuyện như một truyện cổ tích "người đẹp và quái thú".
Ngày nay nhiều khán giả đọc phim theo hướng khác: Kong là sinh vật bị bắt khỏi nơi sống, bị đem đi trưng bày kiếm tiền. Người thật sự gây ra bi kịch là những kẻ coi tự nhiên là món hàng. Các phiên bản sau, nhất là bản 2005, đẩy mạnh cách đọc này.
Khỉ đột thật khác Kong thế nào
Kong cũng góp phần tạo nên hình ảnh sai về khỉ đột thật. Nhiều thập niên, khỉ đột bị coi là loài hung dữ, nguy hiểm. Thực tế:
- Khỉ đột chủ yếu ăn thực vật: lá, thân cây, quả, đôi khi côn trùng.
- Chúng sống theo nhóm gia đình, do một con đực trưởng thành lưng bạc dẫn dắt.
- Màn đấm ngực là cách thể hiện, cảnh báo, thường để tránh đánh nhau thật.
- Con đực trưởng thành nặng khoảng 150–200 kg, đứng thẳng cao chừng một mét rưỡi đến một mét tám, xa với hình ảnh khổng lồ trong phim.
Nhà nghiên cứu Dian Fossey, người sống nhiều năm với khỉ đột núi ở Rwanda, đã góp phần lớn thay đổi cách thế giới nhìn loài vật này. Hiện tất cả các loài khỉ đột đều đang bị đe doạ, nhiều phân loài thuộc nhóm Cực kỳ nguy cấp theo IUCN.
Góc nhìn hôm nay: xem Kong để hiểu lịch sử kỹ xảo
Xem lần lượt Kong 1933, 1976, 2005 và các phim gần đây giống như đi qua một bảo tàng kỹ xảo điện ảnh: từ mô hình chụp từng khung hình, tới người mặc đồ khỉ, tới hình ảnh máy tính và ghi hình chuyển động. Mỗi bước đều có cái được và cái mất.
Với gia đình, bản 1933 khá nhẹ nhàng với khán giả hôm nay, dù có vài cảnh căng thẳng. Bản 2005 dài, nhiều cảnh rượt đuổi, sinh vật đáng sợ trên đảo; xếp hạng PG-13 ở Mỹ, hợp với thiếu niên xem cùng cha mẹ. Sau khi xem, có thể cùng con tìm hiểu khỉ đột thật qua tài liệu của WWF hay các phim tài liệu thiên nhiên, để thấy sinh vật ngoài đời đáng quý hơn quái vật trên màn ảnh.
Người muốn tìm hiểu thêm về nghề kỹ xảo có thể đọc về Willis O'Brien và học trò Ray Harryhausen, người mê điện ảnh từ khi xem chính bộ phim King Kong năm 1933.
Câu hỏi thường gặp
Phim King Kong đầu tiên ra năm nào?
Phim King Kong đầu tiên ra mắt năm 1933, do hãng RKO sản xuất, Merian C. Cooper và Ernest B. Schoedsack đạo diễn. Kỹ xảo stop-motion do Willis O'Brien thực hiện. Fay Wray đóng vai Ann Darrow.
King Kong 1933 được làm thế nào?
Kong được làm bằng mô hình cao khoảng 45 cm có khung kim loại khớp nối, bọc cao su và lông thỏ. Người làm phim xoay chỉnh mô hình từng chút rồi chụp từng khung hình, gọi là stop-motion. Một số cảnh cận dùng đầu và tay Kong cỡ lớn.
King Kong cao bao nhiêu?
Kích thước Kong khác nhau theo từng phim và thậm chí từng cảnh trong phim 1933. Ở các phim gần đây, Kong được làm lớn hơn nhiều, cao như toà nhà nhiều tầng. Khỉ đột thật đứng thẳng chỉ cao khoảng một mét rưỡi đến một mét tám.
King Kong 2005 đoạt mấy giải Oscar?
Phim King Kong 2005 của Peter Jackson đoạt ba giải Oscar: hiệu ứng hình ảnh, hoà âm và biên tập âm thanh. Kong trong phim được tạo bằng máy tính dựa trên diễn xuất ghi hình chuyển động của Andy Serkis.
Khỉ đột ngoài đời có hung dữ như King Kong không?
Không. Khỉ đột chủ yếu ăn thực vật, sống theo nhóm gia đình và màn đấm ngực thường là để cảnh báo, tránh đánh nhau thật. Tất cả các loài khỉ đột hiện đang bị đe doạ và cần được bảo vệ.
